انحراف باشد « 1 » . على أى تقدير ، حفظ و نگاهدارى و نسخه برداشتن و طبع و انتشار كتب ضلال كه موجب انحراف ساده‌لوحان و كوته‌نظران مىگردد به اجماع اماميه حرام است و نابود ساختن آنها واجب است . مگر آنكه حفظ و نوشتن اين قبيل كتب به منظور نقض و ابطال و رد آنها باشد كه در اين صورت جايز است « 2 » . حق نوعى سلطنت است كه گاهى مورد و متعلق آن عين است ، مانند حق تحجير و حق رهن و گاهى غير آن ، مثل حق خيار كه متعلق آن عقد است . و زمانى متعلق حق شخص است مانند حق قصاص و حق حضانت و حق قسم . پس مىتوان گفت كه آن مرتبه‌اى ضعيفه از مراتب ملك است و به عبارت ديگر حق نوعى از ملك است و صاحب حق مالك شىء مىباشد . به خلاف حكم كه مجرد رخصت در فعل يا ترك شىء يا حكم به ترتب اثرى خاص بر فعل يا ترك چيزى از جانب شارع است بدون اعتبار سلطنت « 3 » . و در كشاف اصطلاحات الفنون آرد : اصوليون حق را به دو قسم تقسيم كرده‌اند بدين ترتيب : الف - حق عبد و آن عبارت از حقى است كه به اسقاط وى ساقط و منتفى مىگردد مانند حق قصاص . ب - حق الله و آن حقى است كه به اسقاط عبد ساقط نمىشود مانند صلوة ، صوم ، جهاد و حج « 4 » . حكم خطاب الهى كه متعلق به فعل مكلف باشد « 5 » .

--> ( 1 ) . مكاسب شيخ انصارى ، ص 30 . ( 2 ) . حدائق الناضره ج 5 ، ص 27 . شرائع الاسلام ج 2 ، ص 10 ، شرح تبصره ( ذو المجدين ) ج 1 ، ص 319 . ( 3 ) . حاشيهء سيد محمد كاظم بر مكاسب ، ص 55 . ( 4 ) . كشاف اصطلاحات الفنون ج 1 ، ص 330 . ( 5 ) . الوصول الى كفاية الاصول ج 5 ، ص 65 ، التعريفات ( جرجانى ) ص 82 .